Broccoli, aardbeien, zomerbloemen, bloembollen en bomen hebben geen grond nodig om te groeien. Het kan ook met teelt op water of substraat, en dat is beter voor het milieu. Het prijskaartje dat eraan hangt is voor veel gewassen nog wel te hoog. Onderzoekers van Wageningen UR en Proeftuin Zwaagdijk proberen daar wat aan te doen.
In het programma ‘Teelt de grond uit’ zoeken zij naar manieren om groente, bollen, fruit, bloemen en bomen buiten de grond te telen. Het zou teeltsystemen op moeten kunnen leveren die milieuvoordeel koppelen aan een hoge opbrengst per hectare of betere kwaliteit. Directe aanleiding voor het programma zijn de strenge eisen die milieuregels zoals de Kaderrichtlijn water en de Nitraatrichtlijn stellen aan de Nederlandse tuinbouwer. Op een aantal bodemsoorten is het vrijwel onmogelijk om aan de steeds strengere richtlijnen te blijven voldoen.
Tijd voor een radicaal ander plan, een systeemsprong in jargon. Janjo de Haan van PPO leidt het programma. “In theorie kun je veel duurzaamheidswinst boeken. Als je de gewassen gaat telen in gesloten systemen los van de grond, spoelt er bijvoorbeeld geen nitraat meer naar grond- of oppervlaktewater. En je hebt waarschijnlijk veel minder gewasbeschermingsmiddelen nodig. In de nieuwe teeltsystemen is bijvoorbeeld geen plaats voor onkruid. Je hoeft dus geen herbiciden te gebruiken. Middelen die toch nodig zijn, kun je veel gerichter toedienen via het water.” Bollenboeren De Haan werkt daarbij samen met Matthijs Blind van Proeftuin Zwaagdijk. Dat proefstation heeft ervaring met de teelt op water.
“Wij zijn in 2007 gestart met onderzoek naar de teelt van bladgewassen op water. Tulpenbroeiers in onze omgeving wilden weten of ze hun installaties ook voor andere gewassen konden gebruiken. Tulpenbroeien is iets voor het voorjaar, en vervolgens liggen veel installaties stil. Daarom hebben we onder andere naar zomerbloemen gekeken. Later kwam daarbij dat telers van vollegrondsgroenten zeiden dat de regelgeving zo streng aan het worden is dat ze op een andere manier moeten gaan telen. Wij wilden dat in gang zetten.” De eerste proeven leverden meteen veel belangstelling op van tuinders en belangenorganisaties, zegt Blind. “We kregen veel positieve reacties. Het PT heeft een driejarig onderzoeksproject gefinancierd.” Blind ziet al met al een mooie toekomst voor het telen zonder grond. “Over vijf jaar zou het best al redelijk grootschalig toegepast kunnen worden in Nederland. Het mooie is ook dat je geen goede grond nodig hebt. Ook op minderwaardige gronden kun je telen, als de bodem maar stevig genoeg is voor de waterbakken en de machines. De voordelen hoeven zich ook niet te beperken tot Nederland.”
